Stress bij katten verminderen: praktische tips

Stresssignalen vallen vooral op als je kat zich anders gedraagt dan normaal.

Stress is een reactie op iets wat je kat als onveilig, onvoorspelbaar of te intens ervaart. Katten laten dat niet altijd luid en duidelijk merken. De ene kat wordt stil en verdwijnt achter de bank, de andere loopt onrustig door het huis of miauwt meer dan je gewend bent.

Mogelijke signalen zijn vaker verstoppen, snel schrikken, minder spelen, veel wassen, onrustig rondlopen, meer miauwen, prikkelbaar gedrag, minder eten en veranderingen rond de kattenbak. Ook agressie kan voorkomen, maar bewijst op zichzelf niet dat stress de oorzaak is. Kijk daarom naar het totaalplaatje en vooral naar wat anders is dan normaal voor jouw kat. Een kat die graag slaapt, heeft niet meteen stress. Een sociale kat die zich ineens dagenlang verstopt, verdient wel extra aandacht.

Veranderingen in huis, sociale spanning en prikkels van buitenaf kunnen je kat onrustig maken.

Een verhuizing, verbouwing, bezoek, een baby, veranderde werktijden, harde geluiden of een andere plek voor de kattenbak kan onrust geven. Ook een nieuw voer of andere vulling kan weerstand oproepen. Katten houden vaak van herkenbaarheid. De stofzuiger is misschien vervelend, maar een complete verbouwing van hun dagelijkse route is van een andere orde.

In huishoudens met meerdere katten kan sociale spanning meespelen. Let op subtiele signalen zoals staren, najagen, een doorgang blokkeren of een kat die wacht tot de ander weg is voordat hij durft te eten of naar de bak gaat. Daar hoeft geen openlijke ruzie voor te zijn.

Houd een paar dagen kort bij wanneer het gedrag gebeurt, wat er net daarvoor gebeurde en waar je kat was. Soms zie je dan een patroon: onrust bij het raam, na thuiskomst van kinderen of wanneer een andere kat de gang bezet.

Kleine, rustige aanpassingen geven je kat meer grip op zijn dag.

Begin niet met een complete make-over van je huis. Kies één aanpassing, kijk een paar dagen wat die doet en bouw daarna verder. Houd voer-, speel- en rustmomenten zoveel mogelijk op herkenbare tijden. Dat maakt de dag voorspelbaarder.

Dwing contact niet af. Vond je kat bezoek spannend, laat hem dan zelf bepalen of en wanneer hij tevoorschijn komt. Vraag bezoekers om hem niet uit zijn schuilplek te halen en niet recht aan te staren. Voor een onzekere kat is rustig genegeerd worden vaak prettiger dan enthousiast gelokt worden.

Maak veilige rustplekken op verschillende plekken in huis. Denk aan een mandje op hoogte, een open reismand met een vertrouwd kleedje of een stille kamer waar niet steeds iemand langsloopt. Zorg dat je kat water, voer, kattenbak en een rustplek kan bereiken zonder langs een andere kat, hond of druk gezinslid te moeten.

Hoogte, schuilplekken en vrije routes geven je kat meer controle over zijn omgeving.

Een katvriendelijk huis hoeft niet vol te staan met kattenmeubels. Een stevige krabpaal, een plank of hoge mand, een kartonnen doos op een rustige plek en een raamzitje kunnen al veel doen. Hoogte geeft veel katten overzicht zonder dat ze midden in de drukte liggen.

Bied ook krabplekken en korte speelmomenten die aansluiten bij jachtgedrag. Laat een speeltje rustig bewegen, even verdwijnen en weer verschijnen. Berg speelgoed daarna deels op en wissel af. Een hengel die niet iedere dag op de vloer ligt, blijft vaak boeiender dan een speelgoedberg waar niemand meer naar omkijkt.

Bij meerdere katten is verdelen belangrijk. Zet voer- en drinkplekken niet allemaal naast elkaar, bied verschillende ligplekken en zorg voor uitwijkroutes. Zo hoeft geen kat langs een ander om bij een belangrijke voorziening te komen.

Een schone, rustige en goed bereikbare kattenbak voorkomt onnodige spanning rond een dagelijkse behoefte.

Zet de kattenbak op een rustige plek waar je kat niet klem kan komen te zitten. Naast een wasmachine, vlak bij een drukke deur of in een nauwe hoek is voor sommige katten geen prettige plek. Je kat moet de bak kunnen bereiken zonder dat een andere kat, hond of gezinslid de route blokkeert.

Verwijder ontlasting en urineklonten dagelijks en verschoon de bak volledig volgens de aanwijzingen van de vulling die je gebruikt. Een sterke geur, een vieze bak of een plotseling nieuw soort grit kan sommige katten tegenstaan. Wissel je van vulling, doe dat dan rustig als je kat gevoelig reageert op verandering.

Buiten de bak plassen is meestal geen protest of wraak, maar een signaal dat er iets niet goed gaat. Een lichamelijke klacht, een onprettige bak, spanning in huis of een combinatie daarvan kan meespelen. Bij verandering in het plasgedrag neem je contact op met de dierenarts.

Laat lichamelijke oorzaken beoordelen voordat je gedragsverandering alleen als stress ziet.

Gedragsverandering kan samenhangen met stress, maar ook met pijn of ziekte. Neem contact op met de dierenarts als je kat niet of nauwelijks eet, duidelijk minder drinkt, sloom is, pijn lijkt te hebben, plots agressief reageert, herhaald braakt of diarree heeft.

Wacht bij plasproblemen niet af. Bel bij veel vaker plassen, moeilijk plassen, persen, bloed bij de urine of steeds naar de bak gaan zonder normale urineproductie. Vooral bij katers kunnen problemen met plassen snel ernstig worden en is direct dierenartscontact nodig.

Zijn de klachten niet acuut, neem dan je observaties mee naar het consult. Een korte video van afwijkend gedrag, informatie over eten, drinken en kattenbakgebruik en een overzicht van recente veranderingen thuis helpen de dierenarts gerichter mee te denken.

Een goed bereikbare, schone kattenbak neemt een mogelijke bron van irritatie weg. Kies vulling die past bij jouw kat en die je gemakkelijk dagelijks kunt schoonhouden. Dat lost aanhoudende stress niet zelfstandig op, maar helpt wel om de bakroutine rustig en voorspelbaar te houden.

• Tommie kattenbakvulling - Klontvormende kattenbakvulling met geurcontrole, stofvrijheid en weinig uitloop.
• Tommie klontvormende kattenbakvulling geurloos - Geurloze, klontvormende en stofvrije vulling met weinig uitloop voor wie geen toegevoegde geur wil.